ផែនដី

វិទ្យាសាស្រ្តអំពីស្នេហា

រួមទាំងទស្សនវិទូ ប្រវត្តវិទូ អ្នកតែងកំណាព្យ រួមទាំងអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត សេចក្តី​ស្រលាញ់​បានដក់ជាប់ក្នុងក្តីស្រម៉ៃនិងការចង់ដឹងរបស់យើងរាប់សតវត្សមកហើយ។ មនុស្សយើងភាគច្រើនសុទ្ធតែមានបទពិសោធន៏អំពីក្តីស្រលាញ់ជាលើកដំបូង ឬក្តីស្រលាញ់រវាងកូន គ្រួសារ ឬមិត្តភក្តិ។ ប៉ុន្តែអ្វីទៅជាស្នេហាយោងតាមវិទ្យាសាស្ត្រ?

មិនបាច់ឆ្ងល់ទេគឺដោយសារតែការវិវត្តដើម្បីបន្តពូជពង្សរបស់មនុស្សយើង។ យើងគ្រប់គ្នាបានកើតចេញពីសរីរាង្គ(organism) ដែលចេះបន្តពូជតាំងពេលដែលមនុស្សយើងគ្រាន់តែជាកោសិកាមួយដែលបំបែកជាពីររហូតដល់កើតជាដូនតារបស់មនុស្សយើង។ ហើយពួកគាត់បានបន្តការអនុវត្តការបន្តពូជតាំងពីរាប់ពាន់លានឆ្នាំមកមុនមកម្លេះ។

យើងបានប្រៀបសេចក្តីស្រលាញ់ទៅនឹងបេះដូង។ តែតាមពិតវាកើតចេញពីខួរក្បាលរបស់យើង។ តើសារធាតុគីមីអ្វីដែលបណ្តាលអោយសេចក្តីស្នេហាកើតឡើង? ទាំងក្នុងពេលដែលយើងកំពុងរួមដំណេក និងក្នុងពេលដែលយើងសំឡឹងមើលរូបថតរបស់មនុស្សដែលយើងស្រលាញ់ សារធាតុពីរឈ្មោះថា dopamine និង norepinephrine បានកើនឡើងក្នុងខួរក្បាលរបស់យើង។ សារធាតុទាំងពីរនេះធ្វើអោយអ្នកមានតម្រូវការបន្តពូជ ឬមានស្នេហា។

  

ទោះជាយើងណាក៏ដោយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រនៅមិនទាន់ស្វែងយល់ច្បាស់លាស់ពីដំណើរការនៃស្នេហា នៅឡើយទេ។ តែកុំបារម្ភអី! អ្នកនឹងយល់កាន់តែច្បាស់នៅពេលអ្នកមានស្នេហា <3

ស្វែងយល់បន្ថែម៖

ប្រែសម្រួលពីសៀវភៅ ASAP Science ទំព័រ 169-173

ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទន្លេនៃពេលវេលា

តើអ្នកចង់ធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ទន្លេនៃពេលវេលាដែរអត់?

​​ហា! ការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពេលវេលាគឺប្រធានបទមួយដ៏ចម្រុងចម្រាសរវាងអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត។ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត Michio Kaku បានពន្យល់ថាការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពេលវេលាគឺអាចទៅរួច។ ហើយការធ្វើដំណើរទៅកាន់អនាគតគឺមានភាពងាយស្រួលជាងការធ្វើដំណើរទៅកាន់អតីតកាល។ គាត់បានពន្យល់ទៀតថាអ្នកអវកាសដែលធ្វើដំណើរទៅកាន់លំហ ពួកគាត់បានធ្វើដំណើរប្រហែលជាជិត 1វិនាទីទៅកាន់អនាគតមុនយើង។ នៅពេល​​ដែល​យើងធ្វើដំណើរក្នុងល្បឿនលឿនជិតស្មើល្បឿនពន្លឺនោះពេលវេលារបស់យើងក៏ចាប់ផ្តើមដើរយឺត ដូចនេះមានន័យថាយើងធ្វើដំណើរទៅកាន់អនាគត។ 

ស្វែងយល់បន្ថែមពីការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់ពេលវេលាជាមួយអ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត Michio Kaku៖

រន្ធដង្កូវ (Wormhole)

រន្ធដង្កូវ (Wormhole) គឺជាទ្រឹស្តីដែលនិយាយពីការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់លំហនិងពេលវេលា ដែលវាអាច​ជាផ្លូវកាត់ពីសកលមួយទៅសកលមួយទៀត។​ រន្ធដង្កូវ (Wormhole) ត្រូវបាន​ទស្សទាយន៏​ដោយទ្រឹស្តី General Relativity របស់អ្នកវិទ្យាសាស្រ្ត Albert Einstein។ បើរន្ធដង្កូវ (Wormhole) ពិតជាមានមែន នោះយើង​នឹងអាចធ្វើដំណើរពីប្រព័ន្ធ​ព្រះអាទិត្យ​មួយប្រព័ន្ធព្រះអាទិត្យ មួយមាន យ៉ាងលឿនហើយយើង ប្រហែលជាអាចទៅលេងនៅអនាគត និងអតីកាលទៀតផង។ ប៉ុន្តែអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តនៅមិនទាន់រកឃើញ រន្ធដង្កូវ (Wormhole) នៅឡើយ​ទេវា​គ្រាន់តែជាទ្រឹស្តីតែប៉ុណ្ណោះ។  

 

ស្វែងយល់បន្ថែមពី រន្ធដង្កូវ (Wormhole)៖​ http://www.space.com/20881-wormholes.html

រណ្តៅខ្មៅ (Black Holes)

រណ្តៅខ្មៅ (Black Holes)​ គឺជាវត្ថុដ៏ចំលែកបំផុតនៅក្នុងសកលលោក រណ្តៅខ្មៅមិនមានរូបរាង ពិតប្រាកដ ដូចភព និងផ្កាយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញវាជាតំបន់ដែលលំហកួចត្របាញ់ចូលគ្នា ដោយសារ តែម៉ាសដែលមានទំហំ យ៉ាងធំត្រូវបានទាញចូលទៅក្នុងតំបន់ដែលមានទំហំតូចបំផុត។ ទំនាញទាញចូលនៅតំបន់នោះមានកំលាំងយ៉ាងខ្លាំងគ្មានអ្វីអាចគិចផុតបានឡើយ សូម្បីតែពន្លឺ។

រណ្តៅខ្មៅ (Black Holes)​​ កើតចេញពីផ្កាយធំៗដែលអស់ថាមពល ហើយវាមិនអាច ទ្រទ្រង់ ម៉ាសដ៏ធំរបស់វាបាន ពេលនោះវាក៏រួមតូចទៅៗដោយសារកំលាំងទំនាញដ៏ខ្លាំងក្លា រហូតដល់ មានទំហំតូចជាងអាតូម។ អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តជឿថាមានកាឡាក់ស៊ីភាគច្រើនរួមទាំង កាឡាក់ស៊ីរបស់យើងមានរណ្តៅខ្មៅយ៉ាងធំនៅចំកណ្តាល។ 

ស្វែងយល់បន្ថែមពីរណ្តៅខ្មៅ (Black Holes)​​៖
https://www.esa.int/esaKIDSen/SEM0V1BE8JG_OurUniverse_0.html​ http://www.kidsastronomy.com/black_hole.htm

ទ្រឹស្តី Big Bang

មានឆ្ងល់អត់ថាតើអ្វីមានជុំវិញយើងកើតចេញពីអ្វី? អ្នកណាគេបង្កើតអ្វីៗទំាងអស់នេះ?

អ្នកវិទ្យាសាស្រ្តមួយភាគធំជឿជាក់ថា សកល (the Universe) ឬអ្វីៗដែលនៅជុំវិញខ្លួនយើងបានចាប់ផ្តើមពី Big Bang ប្រហែលជា 14ពាន់លាន់ឆ្នាំមុនមកម្លេះ។ កាលនោះ សកលទាំងមូលស្ថិតនៅក្នុងពពុះមួយដែលមានទំហំតូចជាងគូថម្ជុលរាប់ពាន់ដង។ វាសែនក្តៅហើយហាប់ជាងអ្វីៗដែលយើងអាចស្រមៃ​   ឃើញ។

រំពេចនោះវាក៏ផ្ទុះឡើង! សកលដែលយើងស្គាល់បានចាប់កំណើត។ ពេលវេលា លំហរ និងអ្វីៗទាំងអស់រូមទាំងរូបអ្នកបានកើតចេញពី Big Bang។ មិនដល់ 1 វិនាទីផង សកលទាំងមូលបានរីកធំជាងកាឡាក់ស៊ី។ សកលនៅតែបន្តរីកធំ ជាមួយល្បឿនយ៉ាងលឿន រហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

រូបអ្នកនិងអ្វីដែលនៅជុំវិញខ្លួនអ្នកបានកើតចេញពីបន្ទុះ Big Bang រាប់លានឆ្នាំមកហើយ។

ស្វែងយល់បន្ថែមពី Big Bang៖ https://www.esa.int/esaKIDSen/SEMSZ5WJD1E_OurUniverse_0.html

ភ្នំឱរ៉ាល់

ភ្នំឱរ៉ាល់គឺជាភ្នំដែលមានកំពស់ខ្ពស់ជាងគេនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង។ វាកំពស់រហូតដល់ 1813​ម៉ែត្រ​ ហើយមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងខេត្តកំពង់ស្ពឺ។

មហាសមុទ្រលើពិភពលោក

ផ្ទៃខាងលើរបស់ផែនដីគ្របដណ្តប់ដោយទឹកប្រហែលជា 71% ហើយមានមហាសមុទ្រចំនួនប្រាំរួមមាន៖ មហាសមុទ្រអាក់ទិច មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច មហាសមុទ្រឥណ្ឌា មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីភិច និងមហាសមុទ្រខាងត្បូង។ ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ អន្តរជាតិទទួលស្គាល់ថាមានមហាសមុទ្រចំនួន 4 តែរហូតមកដល់ឆ្នាំ 2000 International Hydrographic Organization បានបង្កើតចេញជាមហាសមុទ្រមួយទៀតអោយឈ្មោះថា មហាសមុទ្រខាងត្បូង។

ទំហំរបស់មហាសមុទ្រ

មហាសមុទ្រប៉ាស៊ីភិច (155,557,000 គ.ម ការ៉េ)

មហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច (76,762,000 គ.ម ការ៉េ) 

មហាសមុទ្រឥណ្ឌា (68,556,000 គ.ម ការ៉េ) 

មហាសមុទ្រខាងត្បូង (20,327,000 គ.ម ការ៉េ) 

មហាសមុទ្រអាក់ទិច (14,056,000 គ.ម ការ៉េ) 

យោងតាម៖ http://www.worldatlas.com/aatlas/infopage/oceans.htm